Z perspektywy prawa kluczowe jest to, że lekarz wykonujący zawód zaufania publicznego podlega wpisowi do oficjalnych rejestrów, a dostęp do części danych służy temu, by pacjent mógł bezpiecznie sprawdzić uprawnienia.
Najważniejsze fakty o lekarzu, autorze i medialnym ekspercie
W praktyce internetowej najczęściej pojawia się pytanie nie tylko o to, kim jest dany lekarz, ale też czy wolno publicznie podawać jego imiona i nazwiska, miejsce pracy, specjalność czy numer wpisu. Odpowiedź wymaga rozróżnienia między danymi publikowanymi legalnie przez samorząd lekarski a danymi rozpowszechnianymi poza celem ustawowym.
Podstawowym punktem odniesienia jest Centralny Rejestr Lekarzy prowadzony przez Naczelną Izbę Lekarską. Taki rejestr pozwala ustalić, czy dana osoba ma prawo wykonywania zawodu, czy jest to aktywny lekarz albo dentysta, a także jaka okręgowa izba lekarska jest właściwa. To legalne źródło podstawowych informacji o lekarzu, a nie dowolna publikacja tworzona przez prywatny portal.
Z punktu widzenia RODO, czyli Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, dane lekarza są nadal danymi osobowymi. Fakt, że lekarz wykonuje zawód regulowany, nie znosi zasad, jakie dotyczą ochrony danych osobowych. Można jednak przetwarzać te dane, gdy istnieje podstawa prawna z art. 6 RODO, cel jest zgodny z prawem i zakres danych jest adekwatny.
Rozpoznawalność konkretnej osoby, takiej jak medialny lekarz, zwykle wynika z działalności zawodowej, publikacji, wywiadów i obecności w debacie o zdrowiu. Dla prawa nie ma jednak większego znaczenia, czy dany medyk jest popularny. Znaczenie ma to, jakie dane są publikowane, kto je publikuje i w jakim celu.
Jeżeli ktoś chce sprawdzić, czy wskazany lekarz faktycznie wykonuje zawód, punktem odniesienia powinien być oficjalny rejestr, a nie komentarze w mediach społecznościowych. Tę funkcję pełni Centralny Rejestr Lekarzy RP, określany także jako CRL. To właśnie w takim źródle pacjent może zweryfikować, czy dana osoba jest podlegający wpisowi do właściwego rejestru i czy należy do samorządu zawodowego.
Warto pamiętać, że w polskim systemie działa także rejestr lekarzy i lekarzy dentystów, czyli publicznie dostępna część danych związanych z wykonywaniem zawodu. Obejmuje to dane potrzebne do identyfikacji uprawnień, ale nie oznacza pełnej swobody w dalszym kopiowaniu i wtórnym rozpowszechnianiu każdej informacji. Inaczej mówiąc: nie każde legalnie widoczne dane można bezrefleksyjnie dalej udostępnić na swojej stronie.
To szczególnie ważne przy frazach typu nazwiska lekarzy, bo internauci często oczekują gotowej listy osób. Tymczasem prawo dopuszcza raczej weryfikację uprawnień niż budowanie nieograniczonych baz prywatnych. Inny będzie też status danych lekarza zatrudnionego przez podmiot publiczny, a inny lekarza prowadzącego prywatną praktykę.
Na czym polega jego podejście do zdrowia
Sam temat jest ważny, ale z perspektywy prawa blog kancelarii powinien dodać istotne zastrzeżenie: nawet gdy dany lekarz jest autorem treści publicznych, nie otwiera to drogi do publikowania nadmiarowych danych, zwłaszcza gdy nie służą one celowi informacyjnemu ani zdrowotnemu.
Podejście integracyjne można opisać jako łączenie diagnostyki, obserwacji objawów i zaleceń dotyczących stylu życia. Nie zmienia to jednak tego, że każdy lekarz, lekarz dentysta czy inny medyk korzysta z ochrony prywatności w zakresie wykraczającym poza ustawowy rejestr. Dane ujawniane przez organy samorządu to jedno, a tworzenie komercyjnych katalogów z dodatkowymi informacjami to drugie.
Z prawnego punktu widzenia trzeba więc rozdzielić trzy obszary:
- rejestr oficjalny prowadzony przez właściwy samorząd,
- informacje udostępnione samodzielnie przez samego lekarza,
- treści tworzone przez osoby trzecie, które muszą mieć własną podstawę przetwarzania.
Jeżeli portal publikuje danych osobowych więcej niż to konieczne, może naruszyć zasadę minimalizacji z art. 5 RODO. Jeżeli publikuje nieaktualne lub błędne dane, ryzykuje naruszenie zasady prawidłowości. A jeżeli ujawnia np. część numeru pesel, prywatny adres albo dane niezwiązane z wykonywaniem zawodu, ryzyko naruszenia rośnie jeszcze bardziej.
| Zakres informacji | Czy zwykle wolno publikować | Podstawa i uwaga |
|---|---|---|
| Imię, nazwisko, tytuł zawodowy | Tak, w kontekście wykonywania zawodu | Dane potrzebne do identyfikacji osoby wykonującej zawód medyczny |
| Przynależność do izby, status PWZ, specjalizacje lekarskie | Tak, gdy pochodzą z oficjalnego rejestru | Cel: weryfikacja uprawnień i bezpieczeństwo pacjenta |
| Prywatny adres, PESEL, dane rodzinne | Co do zasady nie | Brak adekwatności i wysokie ryzyko naruszenia prywatności |
| Oceny, komentarze, opisy osobiste | Ostrożnie | Możliwa kolizja z dobrami osobistymi i zasadami RODO |
Dlaczego mówi o relacjach częściej, niż wielu lekarzy
Popularność przekazu o relacjach wynika stąd, że zdrowie hormonalne, stres i funkcjonowanie w związku często się przenikają. To jednak nadal obszar wypowiedzi eksperckiej. Nie daje on automatycznie podstawy do tego, aby każdy serwis medyczny lub quasi-informacyjny budował rozbudowane profile osobowe konkretnego lekarza.
W praktyce trzeba odróżnić informacji publicznej od danych zawodowych ujawnianych z mocy przepisów korporacyjnych i rejestrowych. Nie każdy lekarz jest podmiotem zobowiązanym w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, a lekarze niebędący funkcjonariuszami publicznymi nadal mogą korzystać z ochrony danych oraz prywatności. To, że dany lekarz udziela wywiadów, nie oznacza zgody na dowolne profilowanie.
Znaczenie ma też orzecznictwo sądów administracyjnych. Wojewódzki sąd administracyjny może badać granice jawności tam, gdzie dochodzi do zderzenia prawa do informacji z prawem do prywatności. W sprawach o dane zawodowe osób wykonujących zawody zaufania publicznego kluczowa jest zawsze proporcja: ile danych rzeczywiście trzeba ujawnić, aby zabezpieczyć interes pacjenta i zapewnić legalny dostęp do wiedzy o uprawnieniach.
Jak korzystać z jego rad z głową
Jeżeli chcesz korzystać z publicznych wypowiedzi lekarza, najlepiej najpierw zweryfikować, czy to czynny lekarz i jakie ma uprawnienia. Taki model jest zgodny z celem, dla którego istnieje Centralny Rejestr Lekarzy oraz Centralny Rejestr Lekarzy i Lekarzy Dentystów Rzeczypospolitej Polskiej.
- Wejdź do oficjalnego źródła prowadzonego przez Naczelną Izbę Lekarską albo właściwą nil.
- Wpisz nazwisko i imię lekarza lub użyj danych zawodowych, jeśli je znasz.
- Sprawdź status wpisu, właściwą izbę, zakres uprawnień i ewentualnie pwz.
- Porównaj dane z tym, co lekarz podaje publicznie na swojej stronie lub w podmiocie leczniczym.
Taki sposób weryfikacji jest rozsądny także wtedy, gdy chodzi o refundowane przez nfz świadczenia zdrowotne lub lekarza pracującego w placówce finansowanej ze środków publicznych. Wtedy rośnie znaczenie jawności dotyczącej realizacji zadań publicznych, ale nie znika ochrona danych, które nie są potrzebne do identyfikacji uprawnień lub rozliczania świadczenia.
Jeśli prowadzisz portal, gabinet albo inny serwis i chcesz udostępnić dane lekarza, pamiętaj o kilku zasadach. Po pierwsze, ustal podstawę prawną z art. 6 RODO. Po drugie, oceń, czy zakres danych jest konieczny. Po trzecie, sprawdź źródło danych i aktualność danych w rejestrze. Po czwarte, zadbaj o obowiązek informacyjny, chyba że zachodzi ustawowy wyjątek. To podstawy ochrony danych w rejestrze i poza nim.
Co zostaje po tej historii, gdy odsunąć medialny szum
Najważniejszy wniosek jest prosty: rozpoznawalny lekarz nie przestaje być osobą, której przysługują prawa wynikające z RODO i przepisów o dobrach osobistych. Jednocześnie zawód medyczny jest zawodem regulowanym, dlatego część danych jest jawna i służy bezpieczeństwu osób, które wybierają specjalistę, któremu powierzasz swoje zdrowie.
Granica między legalną jawnością a naruszeniem prywatności przebiega zwykle tam, gdzie kończy się potrzeba potwierdzenia uprawnień, a zaczyna zbędne kopiowanie, rankingowanie albo profilowanie. Dla pacjenta wystarczające są zwykle: tożsamość zawodowa, status wpisu, właściwa izba, rodzaj uprawnień i miejsce udzielania świadczenia. Dla administratora strony oznacza to, że nie warto publikować więcej, niż wymaga cel.
W praktyce bezpieczny model to korzystanie z oficjalnych źródeł: Centralnego Rejestru Lekarzy RP, danych publikowanych przez samorząd lekarski, informacji placówki medycznej i danych potrzebnych do rozliczeń z Narodowego Funduszu Zdrowia. To szczególnie istotne, gdy chodzi o realizujący refundowane przez nfz świadczenia podmiot, bo jawność organizacji udzielania świadczenia nie oznacza zgody na publikację danych ponad potrzebę.
Jeżeli ktoś chce znaleźć swojego lekarza, właściwy kierunek to oficjalny rejestr, placówka medyczna i informacje o tym, czy dany lekarz lub dentysta wykonuje zawód zgodnie z prawem. To lepsze rozwiązanie niż prywatne listy typu nazwiska lekarzy bez wskazania źródła, celu i podstawy prawnej. Warto też pamiętać, że nawet gdy dane są jawne, administrator powinien rozważyć retencję, aktualizację oraz bezpieczny dostęp do treści.
FAQ – Najczęstsze pytania
Poniżej zebrano krótkie odpowiedzi na pytania, które najczęściej pojawiają się przy wyszukiwaniu lekarzy, ich danych zawodowych i zasad publikacji danych w internecie.
Jak sprawdzić lekarza po nazwisku?
Najbezpieczniej sprawdzić lekarza przez oficjalny rejestr prowadzony przez Naczelną Izbę Lekarską. Taki rejestr pokazuje podstawowe dane zawodowe, status wpisu, właściwy organ i informacje potrzebne do potwierdzenia, że dany lekarz albo dentysta legalnie wykonuje zawód.
Jakie są nazwy lekarzy?
W praktyce chodzi o określenia zawodowe i dane identyfikujące, czyli imiona i nazwiska, tytuł zawodowy, czasem rodzaj wykonywanego zawodu: lekarz lub lekarza dentysty. Nie oznacza to jednak, że wszystkie takie dane można swobodnie kopiować do dowolnej bazy bez analizy RODO, roda i celu przetwarzania.
Kim są znani lekarze w Polsce?
Znany lekarz to zwykle osoba rozpoznawalna medialnie, naukowo lub zawodowo. Z prawnego punktu widzenia rozpoznawalność nie zmienia podstawowej zasady: dane zawodowe można publikować w zakresie uzasadnionym celem, ale nadal trzeba respektować ochronę prywatności i zasady przetwarzania danych osobowych.
Jakich mamy lekarzy?
W Polsce funkcjonują różne grupy zawodowe i specjalizacje lekarskie, a także lekarzy specjalistów, lekarzy podstawowej opieki, szpitalnych oraz osoby realizujące zadania dla nfz. Jeśli chodzi o lekarzy rp, oficjalny obraz daje centralny rejestr lekarzy i lekarzy oraz Centralny Rejestr Lekarzy i Lekarzy Dentystów, gdzie publikowane są dane niezbędne do identyfikacji uprawnień zawodowych i tego, czy dany personel medyczny należy do właściwej korporacji.
Treść ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Jeżeli prowadzisz podmiot medyczny, portal, przychodnię lub publikujesz dane zawodowe lekarzy i chcesz ocenić legalność takiego działania, skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką adwokata Mateusza Orlickiego.
